Interview met Lottie Herfkens

November 2002

Het kunstenaarsduo PIEK (PIEK! Schrijf je met een uitroepteken (bescheidenheid siert de mens, uitroepteken en kapitalen ;-) bestaat sinds 1996. Van de vier leden waarmee zij ooit begonnen zijn alleen Sander Leemans (1975) en Selby Gildemacher (1974) nog over. Beiden volgden hun opleiding aan de Academie Minerva  in Groningen en het Sandberg Instituut in Amsterdam. 

PIEK!: 'Nieuwe ideen ontstaan meestal terloops. Al pratend komen ze langzaam bovendrijven. Soms zitten we dagenlang aan de tafel in ons atelier tegen over elkaar te praten. Natuurlijk hebben we het niet de hele tijd door over dat ene onderwerp, kunst, en zitten we soms ook gewoon dom (ik denk dom en ouwehoeren wel zon beetje t zelfde zijn al zeggen we t wel vaak..)te ouwehoeren. Maar dit is wel de manier waarop de meeste van hun projecten vorm krijgen. De ene keer bedenken we een wandschildering, dan weer een video of een installatie.'

Jullie beperken je dus niet tot een medium?

PIEK!: 'Nee, dat willen we niet. We bedenken een idee en kijken dan welk medium daar het beste bij past. Dat kan van alles zijn. Laatst hebben we een wandschildering gemaakt. Dat was leuk om te doen maar heel arbeidsintensief. Ik denk dus dat het nog wel even kan duren voordat we dat weer zullen doen, haha.'

Maar over het algemeen maken jullie toch het meeste video's.video installaties ( de laatste video in kunst context die we hebben gemaakt is Water uit 1996, video is vaak een onderdeel van de installaties sterker nog vaak zijn kunstvideos bijzonder saai (daar heeft Jos wat op verzonnen, komende zondag zijn de eenminuten awards in Paradiso, vanavond kun je via sms stemmen op de RAM eenminuten (in het programma worden er een aantal uitgezonden)

PIEK!: 'Het is niet zo dat we een bijzondere voorliefde voor video hebben. Wat wij willen is spektakel spektakel is niet een goedgekozen woord, wat ik wel eens (te vaak) gekscherend zeg, ( we schuwen het grote gebaar daarentegen niet, door middel van iets attractiefs proberen we de te toechouwer te verleiden en actief deel te laten nemen aan het kunstwerk ( Kop van Jut, Proost, Pusha/b, PIEK!BUIS!, enz.) bovendien is video een tool/potlood van onze tijd geworden, terwijl wij met het medium TV en computer zijn groot gegroeid en het ook (technisch) te behandelen valt als de olie op doek van weleer ;-) en daar leent dat medium zich vaak het beste voor. Je kunt makkelijk iets in scne zetten en het van te voren in elkaar zetten. Maar bij ons maakt een video vaak onderdeel uit van  het eigenlijke kunstwerk. Laatst bijvoorbeeld hebben we voor de Museumnacht in Utrecht het kunstwerk Proost gemaakt. In het Centraal Museum mochten die avond alleen maar vrouwen naar binnen, omdat het dat jaar daarvoor te veel bezoekers waren geweest.  De mannen moesten buiten wachten. Dat herinnerde ons aan de beelden van Sebrenica, waar de mannen en de vrouwen ook gescheiden werden. Die situatie hebben we nagebootst. In een partytent hebben we allemaal tafeltjes neergezet waar de bezoekers Slivovic en sigaretten werden aangeboden. Op de achtergrond was steeds het fragment(loop is misschien beter) zien van Karremans die met generaal Mladic proost op een behouden aftocht, terwijl elders in de stad de vrouwen en mannen werden gescheiden en er vervolgens duizenden mensen (mannen) vermoord werden.'

Is dat jullie doel? Kunst maken met een bepaalde moraal?

PIEK!: 'We willen kunst maken die we zelf ook graag in een museum zouden zien. Bij het bedenken van een nieuw werk houden we onszelf als doelgroep in het hoofd.(volgens mij is deze zon delfde als de volgende..) We proberen ook zo veel mogelijk rekening te houden met de context waarbinnen het kunstwerk te zien zal zijn. De context is een randvoorwaarde, waar je natuurlijk rekening mee houdt en soms kan dienen als uitganspunt (Proost, Utrecht) ik denk dat we hier meer bedoelen dat een werk als Clown niet niet zo goed op zn plaats is op Lowlands (wat Diana overigens wel wilde) omdat daar volgens ons andere gebaren nodig zijn, zo zou de Kop van Jut weer niet goed in passen in de context van een museum (en haar bezoekers) .Wanneer je zoals laatst op een festival staat moet je natuurlijk met  hele andere dingen rekening houden dan wanneer je in een galerie exposeert. Dat heeft niet alleen met de ruimte te maken, maar ook met het publiek. De mensen die een galerie bezoeken zijn meer gewend (ik zeg liever bekend  zijn met het kunst idioom, ik haal het voorbeeld van voetbal weleens aan, dat voor mensen die de regels maar matig kennen een stuk minder leuk is dan zij die t wel kennen, soms kunnen ze zich wel eens laten meeslepen door anderen hun enthousiasme maar door de band genomen  is het saai, en zelfs afkeurens waardig met rellen om en in het veld , wat dan weer verschillend is met beeldende kunst, omdat daar een rel meestal een soort van functie heeft terwijl die, vooral rond het veld, als enige functie heeft de moraalridders hun betoog kunnen houden dat er in deze bandeloze en goddeloze tijden krachtig bestuurd moet worden, hoewel, dat wordt ook wel over kunst gezegd (vaak in combinatie met van mijn belastingscenten)

als er dan ookdan festivalgangers, ook meer vertrouwd met kunst. Dan kun je wat shockerender explicieter te werk gaan.'

Maar wat willen jullie daar precies mee bereiken?

PIEK!: 'We willen kunst maken waar een bepaald twist in zit. Zo van: 'dat is allemaal wel leuk en aardig, maar...' . Het moet niet te zwaar zijn (liever het idee moet helder zijn ) je moet er ook om kunnen lachen (moet niet, soms is een lach ter relativering wel s nodig maar zeker geen moet sterker nog als het je het idee krijgt dat r bij ons wat valt te lachen is er vaak ook wat anders aan de hand (behalve Sokkel, valt er niet veel te lachen denk ik) een besmuitkt lachen misschien. Voor Lowlands hebben we laatst (laatst staat niet zo mooi wat dacht je van recentmaar das meer text technisch;-) Kop van Jut gemaakt. Dat was een interactieve installatie waarbij de bezoeker zo hard mogelijk op een bepaald punt moest slaan. Als hem dat lukte, zag je een filmpje van een moslim die in een paal klimt waaraan de Amerikaans vlag hangt. Wanneer hij bijna bovenaan is, wordt de man neergeschoten. Op het eerste gezicht lijkt het heel onschuldig. Pas later ga je nadenken over wat er nu echt gebeurde.

(Ik zou de Jut meer uit leggen als een traditionele Kop van Jut, hamer slaan enz hoe harder de bezoeker sloeg, hoe hoger de moslim de vlaggemast met de amerikaanse vlag in klom, als er echt hard werd geslagen klom de moslim tot aan de vlag en wordt dan op zeer expliciete wijze uit de mast geschoten. Een zoen en een papieren amerikaans vlaggetje van de in Amerikaanse kledij gestoken hostessen viel de sterke ten deel. Bovendien is het denk ik dat het van belang hoe de moslim door de monitoren heen klom (citaat naar t incident op Cyprus, waar de Grieken en Turken elkaar naar het leven staan, op zon een manier dat de een de ander uit een vlaggemast schoot)

Dat was ons commentaar op de 'hoop op oorlog' (Hoop op Oorlog is een ander werk waarbij we CNN en Al Jazeera hebben gemixed(beeld van Al Jazeera met onderin de newsbar van CNN en het geluid van CNN, beide live we hadden een schotel op t dak van de expo ruimte gezet, tijdens de commercial breaks van CNN kwam onze newsbar voorbij , met Hope for War wat over de beide zenders ging maar ook over onszelf, met als resultaat een soort dubble werkelijkheid (er staan screenshots van op de website)) die je nu overal hoort. Voor ons klinkt dat als een bepaalde behoefte aan sensatie die vervuld moet worden. Denk maar aan de vorige Golfoorlog: elke ochtend zette je direct CNN aan om te kijken wat er nu weer gebeurd was. Dat was spannend, vooral om dat je van die mysterieuze groene satellietbeelden zag.

Die behoefte aan sensatie zag je ook vorig jaar op 11 september. Iedereen bleef aan de buis gekluisterd om te zien hoe de tweede toren in elkaar stortte. Maar omdat er daarna niets meer gebeurde, was het al gauw niet spannend meer.'

Sensatie? Is dat ook jullie doel?

PIEK!: 'Op onze weblog staat een citaat van Passolini, die wel aangeeft wat ons doel (geen doel maar het citaat voelt wel goed aan, een motto ofzo) is: 'I believe to give scandal is a duty, to be scandalized a pleasure, and to refuse to scandalize is moralism'.


Dus een soort moraal aan het verhaal door het schandaal te zoeken.

PIEK!: 'Nee, dat is echt niet de bedoeling. Het is ook geen vorm van sensatiezucht of rel schoppen. Tegenwoordig lopen mensen zo te rommelen (te ouwehoeren met het stokpaard normen en waarden om daar kutmarrokanen, Islamieten en ander godsdienstwaanzinnig tuig  mee te slaan en enpassant asielzoekers als crimineel af te schilderen en de drugs gebruikende jeugd als verloren te beschouwen) met de normen en waarden. Wanneer er een beeld van Hitler in een museum wordt getoond staat iedereen op zijn achterste benen, maar wanneer Nawijn roept dat alle asielzoekers maar weer naar Sierra Leone terug moeten omdat het daar weer veilig is zegt niemand er iets van. Mensen zijn soms zo hypocrietvolgens mij hebben wij dat niet gezegd. Met onze kunst proberen wij te relativeren (en, misschien nog wel belangrijker,onze eigen vragen te stellen en antwoorden te zoeken die we hebben bij allerhande zaken die om ons heen gebeuren). Wij willen met onze kunst mensen en onszelf over dat soort dingen laten nadenken, zonder dat het al te zwaar wordt. Eerder zonder vaag te worden, en het (de vraag) op scherp te zetten .

Is het niet gewoon een trucje waarmee je de aandacht trekt? (volgens mij moet hier een andere vraag boven staan, het antwoord is er een op de technische kant van het vak terwijl de vraag een inhoudelijke is)

PIEK!: 'Er wordt ons heel vaak verweten dat onze kunstwerken er te achteloos uitzien en dat we te simpele kunst maken. Maar dat is juist onze bedoeling (Het is de bedoeling dat we heldere kunst maken). We willen niet dat mensen er naar kijken en denken: 'goh, wat moeilijk, hoe zouden ze dat gedaan hebben?'. Voor ons gaat het er niet om hoe iets tot stand is gekomen, maar om wat je ziet. Het gaat er bij ons niet om hoe iets gemaakt is en door wie.'

Jullie geloven niet in zoiets als een kunstenaarshandschrift?

PIEK!: 'Dat vinden we zo'n onzinverhaal! Dat interesseert ons echt niet. Dat iemand anders aan een kunstwerk meewerkt betekent niet dat het niet meer van ons zou zijn. Volgens ons zijn de ideen het handschrift. Wij zijn diegene die bepalen hoe het kunstwerk er uit komt te zien. Het gaat om het idee dat achter een kunstwerk zit.

De tekening voor de wandschildering waar we het over hadden is door Marcel Hoekstra gemaakt, een vriend van ons. Wij wisten hoe het er uit moest zien en hebben hem daarover aanwijzingen gegeven. Daarna hebben we de tekening op de muur geschilderd, hem overgetrokken en ingekleurd.

(het ging als volgt, wij hadden het idee en wisten al precies hoe de tekening er uit moest zienen hadden al een ruwe schets gemaakt, vervolgens heeft Marcel getekend(met ruggespraak van ons, die hebben we ingescand bij gewerkt en ingekleurd, die hebben we gebeamd overgetrokken en ingekleurd )

Dan kun je toch moeilijk zeggen dat bijvoorbeeld Marcel de maker van het werk is, omdat hij de tekening heeft gemaakt. Wij bepalen of een kunstwerk goed genoeg (eigenlijk wat het kunstwerk is, het kunstwerk is de wandschildering samen met de toenamlig sfeer waarin alles gezegd mocht worden wat mensen dachten of, wat mensen dachten dat het gepeupel aansprak, bij voorkeur in Jip en Janneke taal., want zo laten zich gecompliceerde problemen het beste uitleggen) is om de boodschap over te kunnen brengen of dat het hier en daar nog iets 'erger'(expliciet) moet om duidelijk te zijn. '

Wat bedoel je precies met 'erger maken'?

PIEK!: 'Het is wat we net zeiden: in een galerie moet kan of mag  alles het veel 'kunstiger' omdat je daar met een publiek te maken hebt dat ingewijd is in een bepaalde traditie, omdat het daar begrepen wordt .

(ook dat is een context waar je dus kunstconventies kunt gebruiken in je werk terwijl die bij het publiek op Lowlands onbegrepen blijven (als we al die nuance aan willen brengen)  terwijl we op een festival meer in festival conventies willen werken (Zie kop van Jut)

 Die mensen zijn wel iets gewend, dan is het moeilijker om op te vallen. Terwijl je op een festival als Lowlands moet zorgen dat het minder 'kunst' is, anders schrikt het te veel af. Dat is ook een van de redenen waarom we voor elke gelegenheid iets nieuws willen maken.

Diana Stigter had op onze site gekeken en vroeg of we Clown op Lowlands wilden laten zien. Dat hebben we geweigerd. Die film (installatie met bluescreen)hebben we in 2001 speciaal gemaakt voor een tentoonstelling in het CBK in Groningen. Naar ons idee paste dat niet binnen een setting van een festival.

Wat we in het verleden hebben gemaakt laten we alleen aan andere mensen zien als documentatiemateriaal. Het geeft een beeld van wat je kunt verwachten als je ons vraagt om aan een tentoonstelling mee te doen. We vinden het bovendien saai om de oude doos open te trekken en daar een werk uit te halen. Het maakt het leven een stuk interessanter wanneer je telkens iets nieuws kunt maken.'

Dat betekent dat jullie een bepaald werk nooit meer dan een keer tentoonstellen?

PIEK!: 'Nee, dat niet. Je moet het niet zien als een regel . Natuurlijk kan een werk voor een tweede keer getoond worden. Het komede regel gaat eigenlijk meer over de vraag hierboven Alleen kunnen we veel beter op de actualiteit inspelen wanneer we iets nieuws mogen maken. Bovendien bouw je op deze manier veel sneller een oeuvre op. Als beginnende kunstenaars is dat ook iets wat meespeelt.'

Er zijn genoeg kunstenaars die in hun leven maar een paar kunstwerken hebben gemaakt en daar wereldberoemd mee zijn geworden.

(als ik de kunsthistorie dr op na sla zijn dat er maar echt een paar, zelfs Marcel Duchamp zat niet bepaald stilterwijl die als enigszins lui te boek staat

PIEK!: 'Dat klopt, maar dat is niet het doel dat wij voor ogen hebben. Er zal heus een moment komen dat we een tijdje achterover gaan hangen en alleen maar oude werken laten zien (als we wereldberoemd zijn ;-), alleen nu nog niet. Nu willen we voor elke situatie iets nieuws maken.'

Omdat jullie het liefst op de actualiteit inspelen.

PIEK!: 'Ja. Hoe zei een journalist dat laatst ook al weer? 'In haar kunst citeert PIEK! uit de hedendaagse cultuur.' We willen aan actuele gebeurtenissen refereren en daar een beetje commentaar opgeven. We willen dat het publiek op een andere manier naar een bepaalde situatie gaat kijken.'

Eigenlijk is deze vraag al min of meer behandeld in een paar alineas hiervoorMet jullie kunst willen jullie dus een statement maken.

PIEK!: 'Nee, dat is het niet. Niet in alle werken zit een statement verwerkt. We zijn geen columnisten die een punt willen maken. Het vluchtige karakter van een column ontbreekt ook in onze werken. Wij zeggen niet vandaag dit en morgen dat. Het gaat er ook niet om wat wij vinden. Wat wij willen laten zien is dat er altijd een andere kant aan het verhaal zit.'

En hoe vertaalt dat zich tot het publiek?

'De communicatie met het publiek is daarbij heel belangrijk. Vandaar dat we zo veel belang hechten aan de context waarbinnen het kunstwerk wordt geplaatst. We willen ook altijd weten of het publiek er uit heeft gehaald wat wij over wilden brengen. Als dat niet zo is willen we weten waarom dat zo is.

Bij de wandschildering bijvoorbeeld riep iedereen alleen maar dat het zo knap geschilderd was. Niemand lette op wat er nu werkelijk was te zien (een sm-scne waarin een moslim aan een molen was gebonden en door een Nederlands kaasmeisje in lederen outfit met een zweep werd geslagen, red.). Daar hebben we ons zo over verbaasd. We dachten dat het zo duidelijk was wat we wilden laten zien. Blijkbaar was het te plat, lag het er te dik bovenop.

Het was ook een heel imposant (lees groot 8meter bij 4 meter en dat de grootte al dusdanig imposant was dat er niet meer naar de afbeelding, inhoudelijk, werd gekeken) werk, misschien dat de mensen er daarom wel aan voorbij hebben gekeken. Bij elk nieuw werk leer je steeds beter wat werkt en wat niet. Dat is een prettige (interessante) bijkomstigheid van telkens een nieuw werk maken. Je weet steeds beter wat aan zal slaan.'(hier ben ik het niet mee eens ook wil Sander dat nog wel ns zeggen hij bedoelt iets anders namelijk dat we beter leren aanvoelen hoe dingen werken en de elementen in het werk zich tot elkaar verhouden en hoe het werk zich tot het publiek verhoudt)

Hebben jullie inspiratiebronnen?

PIEK!: ' De hedendaags cultuur is onze inspiratiebron, ontwikkelingen op zowel cultureel, als politiek als technisch gebied. We zijn niet echt door andere kunstenaars genspireerd. Natuurlijk zijn we tijdens de vier jaar op de Minerva in Groningen benvloedt door bepaalde onze leraren zoals Bil Spinhoven, Paul Perry en Bert Schutter(misschien dat je het woord schatplichtig nog ergens in kan gebruiken hier , doet het altijd goed. Maar dat zij nu onze inspiratiebronnen zijn... De kunstgeschiedenis heeft ons in zoverre iets geleerd dat we weten wat we niet willen doen. (De kunstgeschiedenis heeft ons geleerd waar we vandaan komen is denk ik beter. De hedendaags cultuur is onze inspiratiebron.

Jullie worden door niemand genspireerd, ook niet door mensen uit jullie omgeving?

Nee, echt niet. We laten ons alleen inspireren door de tentoonstelling waar het werk voor is. De wandschildering waar we het eerder over hadden was gemaakt voor Kyoto - Amsterdam, een vervolg op de tentoonstelling Amsterdam - Kyoto waaraan we vorig jaar in Kyoto hebben meegedaan (n.a.v. een uitwisselingsproject van het Sandberginstintuut, red.). Om die reden hebben we er voor gekozen om een Manga-stijl te gebruiken.'

Deze vraag hebben we niet goed beantwoord, het is niet zo dat we niet worden genspireerd worden door n iemand, ding of filosofie meer een veelheid van dingen, zoals eerder al is aangegeven cultuur, politiek, techniek ,context enz. Zo is de wandschildering Molen ontstaan uit de context(Japan en haar Manga/Hentai cultuur, samen met de toenmalige politieke sfeer in Nederland, en dat in de Mariakapel te Hoorn een voormalig religieuze plek ,vandaar onze religieuze inslag en vorm nl. Wanschildering. (Het Sandberg Instituut heeft nu een Mariakapel in Hoorn, een voormalig klooster en een voormalige kerk (ernaast) kunst neemt de plek van religie iner zit een mooi artikel in die gedachte denk ik)

Houden jullie ook een dagboek bij waarin jullie je ideen opschrijven?

PIEK!: Nee, ideeen en gedachten worden direct inde groep gegooid alles wat we bedenken spreken we direct uit. Wanneer er een nieuw idee ontstaat, wordt dat direct uitgevoerd.(Soms niet direct maar komt ie in een zogenaamd laatje waar ie als het moment daar is uit wordt gehaald op wordt gepoetst en voila KUNST.

We zijn niet van die kunstenaars die hele boekwerken (zogenaamde (s)crapbooks) met ideen hebben klaarliggen die we door kunnen bladeren om inspiratie op te doen. De ideeen  worden gevormd tijdens de conversaties die we met elkaar hebben.

Wat is volgens jullie de functie van kunst?

PIEK!: Dat is vragen naar het nut van kunst, daar moet je overheen stappen. Kunst maakt zon groot onderdeel uit van de cultuur,  dit hebben we fout gezegd dat het kan helpen om de maatschappij nieuwe inzichten te geven in bestaande situaties en daarvoor tegelijkertijd nieuwe perspectieven te bieden.

Kunst voor ons betekent afvragen wat er om ons heen gebeurt, metaforen zoeken voor vragen,dingen en situaties die om ons heen gebeuren. Als er al sprake van functie is of moet zijn, want een andere fraaie kant aan kunst maken is dat het geen functie hoeft te hebben maar ook alleen mooi mag zijn of lelijk, of lief of een beetje stom en stinken . Wat  natuurlijk de vraag oproept  waarom het mooi lelijk enz is

Kunst ter 'leering ende vermaeck'?

PIEK!: 'Nee, Ook,maar niet alleen bovendien denk ik bij  leering en vermaeck op deen of andere manier aan Den Uyl en haar sociaal democratische gedachtegoed, het is soms een vrij gecompliceerde kwestie omdat kunst (natuurlijk) meerdere raakvlakken heeft en maar meer iets is in de trent van iets van dit, iets van dat (maar wel wat anders dan tante Til haar kloddertje roze hier en roze daar)

het nut van kunst en daar willen wij nu juist niet bij stil staan.

Maar wat dan?

PIEK!: 'Met onze kunst willen wij bestaande visies aan het wankelen brengen, ook onze eigen. We willen vraagtekens bij bepaalde denkbeelden en ideen zetten, situaties van een andere standpunt belichten. We streven geen hoge doelen ideolgie, (als kunst, verheffing van het volk)na.

We vinden het vooral belangrijk dat we kunstwerken maken die we zelf ook graag in een museum of galerie zouden zien.' (Dit hebben we al eerder gezegd en is niet echt een reden, maar meer een vorm)

Maar kunst is wel de enige manier waarop jullie dit willen bewerkstelligen?

PIEK!: ' Kunst  en haar context is eigenlijk de enige vorm waarin je vrij kunt zijn in wat je wilt maken en gedachten, vragen enz.op zo een manier uitdragen als we doen.

PIEK!: ' Op dit moment wel. Iedereen heeft op een gegeven moment voor ogen wat hij later wil worden. Al van jongs af aan leek het kunstenaar ons een leuk beroep.(pardon, hebben wij dat gezegd, ik kan me herinneren dat ik vroeger altijd rockster zou worden ;-) We hebben er bewust voor gekozen.

Een kunstenaar is net als ieder ander iemand die doet waar hij goed in is.

Het is absoluut geen makkelijk bestaan, al klinkt het misschien wel zo als we zeggen dat we vaak dagenlang zitten te brainstormen en te praten(dit gaat eigenlijk over dat onze kunst misschien simpel lijkt maar dat er veel tijd is ingestoken om het zo simpel of liever helder te krijgen, en niet over ons bestaan als kunstenaar want ik zou wat betreft met niemand willen ruilenik denk dat je kunt stellen dat we bevoorrecht zijn ). Maar ook wij moeten hard werken en telkens met nieuwe ideen komen.' .(Met deze zinnen weet ik niet precies wat we bedoelden dus die kan er beter uit, het draagt bijna een excuus in zich dat we kunstenaar zijn

Jullie zien het kunstenaarschap echt als een beroep.

PIEK!: 'Ja. Laatst hebben we een heel gesprek gehad met Job Koelewijn. Hij had hele romantische ideen over het kunstenaarschap. Hij zag een kunstenaar nog echt als iemand die twee hoog achter alleen op een kamertje zat te werken. (hier ging het eigenlijk dat hij vond dat de kunstenaar echt moest lijden voor en om zijn kunst, en er alles maar dan alles voor over moest hebben en wij eigenlijk meer een soort salon kunst maakten (hij werkte in de VS, de kunstenaars daar hadden niet zon subsidie leunstoel maar moesten hard werken voor zowel hun kunst als de centen) waar te  weinig echt inzat  het romantisch slaat meer op de lijdende kunstenaar die heel diep in zijn zieleroerselen duikt om dat, met het risico failliet te gaan (haalde ie zelf aan als voorbeeld)het toch aan de wereld te tonen Voor hem was het echt zijn lot. dat komt totaal niet overeen met het beeld dat wij hebben. Volgens ons heb je er zelf voor gekozen om kunstenaar te worden. Je groeit er langzaam in, leert steeds beter hoe je met bepaalde dingen om moet gaan.Naast creativiteit kun je het ideeen bedenken trainen en leren, na 6 jaar kunstopleiding genoten te hebben worden we daar steeds beter in, en krijg we een steeds beter idee wat  kunst zou moeten zijn en bovenal wat onze eigen kunst moet zijn.

 Dat betekent niet dat we nooit meer iets anders kunnen doen. Er bestaat altijd de kans dat je op een dag wakker wordt en denkt: ik stop er mee, om vervolgens nooit meer een kunstwerk te maken. Maar de komende tijd zien we dat nog niet gebeuren'(hebben wij dit ook gezegd dat was dan zeker vanwege het vermoeiende interviewik blijf mezelf verbazen ;-) en misschien een beetje te relativerende afsluiter

De zin naast creativiteit enz.. zou een beter zijn denk ik