Uit de catalogus Kyoto X Amsterdam
De manier waarop PIEK! zichzelf op haar website en visitekaartje presenteert,
doet enigszins denken aan de reclamecampagnes van Benetton. Twee vrolijke jongens, de een blank, de ander zwart, staan gebroederlijk naast elkaar. Gefotografeerd tegen een neutraal witte achtergrond is het duo afgebeeld op rollerskates, in boxershorts of gewoon trendy gekleed. Over de foto's heen is een blauwe balk gedrukt met de tekst PIEK! Artgroup. PIEK! is een kunstenaarsgroep, opgericht in 1996 door vier studenten van de Minerva Academie in Groningen.Te weten, Dimitri Germain, Wouter Jansen, Sander Leemans en Selby Gildemacher. Inmiddels is de groep gereduceerd tot een onafscheidelijk tweetal: de kunstenaars Sander Leemans en Selby Gildemacher. Hun doel: de kunst als middel in te zetten om een boodschap aan de rest van de wereld over te brengen. Daarbij maken ze gebruik van nieuwe media als internet, computergames, animaties en interactieve videoinstallaties.

PIEK! houdt zich bezig met de problemen van onze moderne samenleving, maar
de boodschap die zij door middel van hun werk uitdragen is niet altijd onomstreden. Zelfspot en ironie zijn wapens die door het duo veelvuldig ingezet worden. Zo liet Gildemacher, oorspronkelijk afkomstig uit Sri Lanka, ooit midden in het Rijksmuseum zijn broek zakken voor Rembrandts beroemde schilderij De Nachtwacht. De actie resulteerde in een kort videofilmpje en een metersgrote foto met de titel Kunst en Aars, integratie van een allochtone kunstenaar in Nederlandse cultuur. Ook ontwierp het duo een computerspelletje, Supershot, waarbij de speler punten kon scoren door zoveel mogelijk junkies uit het Noorderplantsoen, een Gronings stadspark, te jagen.

De toeschouwer krijgt door PIEK! vaak een actieve rol toebedeeld. Hij kan niet alleen passief toekijken, maar wordt medeplichtig gemaakt. Bij het recente werk Clown (2001) bijvoorbeeld, gluurde de bezoeker door een gaatje naar een videoprojectie van een halfnaakte clown die wanhopig springend haar broek uit een boom probeerde te vissen, en zag daar plotseling ook zichzelf als een voyeur in het bos staan. Te hulp schieten kon je de arme clown niet, want zodra je een pas opzij zette, raakte je de vrouw uit het oog. Zo voelde je je als toeschouwer van dit werk, dat tot stand gekomen is door middel van de zogenaamde 'blue screen'-techniek, zowel schuldig als hulpeloos. In Push a/b, een interactieve videoinstallatie, kan de bezoeker daarentegen zelf het heft in handen nemen. Bij binnenkomst van de tentoonstelling kom je een fietsersstoplicht tegen dat op rood staat. Druk je op het knopje, dan springt het licht, precies zoals te verwachten valt, voor enige tijd op groen en kun je doorlopen. Elders in de ruimte kom je opnieuw een drukknop tegen. Ditmaal is het een rode alarmknop, bevestigd op een zuil die voor een levensgrote videoprojectie staat. Hierop is een man te zien die met zijn rug tegen een muur staat en je recht in de ogen kijkt. De verleiding om op de knop te drukken is te groot om te weerstaan. Maar de schrik is groot als duidelijk wordt wat de consequenties van deze handeling zijn. Met een oorverdovend kabaal wordt een schot afgevuurd dat de man in de buik treft. Als een lappenpop zakt hij vervolgens in elkaar, een patroon van bloedvlekken op de muur achterlatend. Anders dan bij het verkeerslicht is de handeling nu niet meer omkeerbaar. De man blijft dood op de grond liggen, en dat is even slikken. Met Push a/b weet PIEK! het verwachtingspatroon van de toeschouwer op een confronterende manier te doorbreken. Op een pijnlijke manier word je je bewust van de gevolgen van je acties. En dan rest er niets anders dan de verantwoordelijkheid te nemen en schuldbewust te bekennen: ik heb het gedaan.

Door Sandra Smallenburg